Skip to content

Внимание ! Мы в Одноклассниках

Дьоҥҥо көмөлөһүөххэ сөп дуо?

Дьикти түбэлтэҕэ түбэстим. Дьоҥҥо көмөлөһөбүн диэн.

Биир бассаап-бөлөххө суруйдулар: саастаах дьахтар инбэлиит киһини кытары (уола) омук сиригэр аэропортка, кыраныыссаны ааһар хонтуруолга, хаалан хаалбыттар. Эр киһини тас таҥаскын, атаҕыҥ таҥаһын уһул диэбиттэрин кыккыраччы аккаастаммыт, онтон сылтаан ол ийэтин кытары салгыы аһардыбатахтар диэн. Аны туристар олохтоох симкалара кимиэхэ да суох эбит, Россияҕа кэлэн эрэ баран гидтарга дьонноро хаалбыттарын биллэрэллэр. Гид кинилэри көрдөөн туох баар сиргэ барытыгар төлөппүөннээн ыйыталаһа сатыыр да, иннин-кэннин булбат.  Аэропорт атын куоракка баар, суһаллык сонно бара охсор кыаҕа суох. Сэрэйдэххэ атын туристарын эмиэ дьаһайыан, сирдиэн наада.

Ыксал буолар. Бу дьон эрэйдээхтэр омук сиригэр сибээһэ суохтар, ханна баалларын биллэрэр кыахтара суох, ханна-ханна тиийээхтээтилэр диэн. Мин ону ааҕан ол дьону сүрдээҕин аһынным, ийэм тэҥэ саастаах, өссө ыалдьар киһини арыаллыы сылдьар дьахтар хайдах эрэйдэнэ, ыксыы сылдьара буолла диэн.

Россия Тас дьыалаларын министиэристибэтин (МИД РФ) Саха сиринээҕи бэрэстэбиитэлинэн үлэлии сылдьыбыт киһиэхэ тахсан маннык түбэлтэҕэ хайдах дьону булуохха сөбүн ыйыталастым. Онтон маннааҕы Тас сибээс министиэристибэтин (МВС РС) төлөппүөнүн булан эрийдим, балаһыанньаны кэпсээтим, быһа анараа консульствоны кытары сибээскэ тахсан дьон ханна баарын билэр кыахтааххыт дуо диэн ыйыттым. Миниистир солбуйааччыта Диана Афанасьевна Степанова олус болҕомтолоох, истиҥ киһи буолан үөртэ.

Салгыы МВСтар гид нүөмэрин биэрбиппэр, тута сибээстэһэн туристар даннайдарын, көтүөхтээх рейстэрин нүөмэрин ылан запрос оҥорорго официальнай докумуон бэлэмнээн бардылар. Ол тухары сүтэрбит дьоммут тугу да биллэрбэттэр. Гидтарга улахан эппиэтинэс буоллаҕа, туристары сүтэрии.

Сарсыныгар гид атын куораттан аэропорка тиийэн транспортнай полицияны булан дьонун даннайын көрдөрөн көрдөттөрөр. “Бу аҕай регистрацияны аастылар диэтилэр. Олох санныбыттан хайа сууллан түстэ, дьоммут сөмөлүөккэ ааспыттар, хата”, – диэн группаҕа үөрэн биллэрэр. МВСтар эмиэ һуу гыналлар, ону сэргэ мин эмиэ.

Сөмөлүөт Россия куоратыгар түспүтүн да кэннэ, сүппүт дьоммут кимиэхэ да тугуу да биллэрбэттэр. Ээр-сэмээр долгуйа кэтэһэ сатыыбыт, 1,5 суукка ааһар. Онтон киэһэ дьэ иккис хонук буолуута дьахтарбыт суруйар… кто вас просил?! кто вы такие? кто это?

Бай, соһуйан эрэ хааллыбыт.

***

Онтон санаатым ээ, дьоҥҥо көмөлөһө сатыыр да, эмиэ араастык ылыныллыан сөп эбит диэн.

“Кто вас просил?!”. Ол аата киһи бэйэтэ көрдөһө илигинэ киһиэхэ көмөлөһүллүө суохтаах буоллаҕа? Чэ, ити үөһээ ахтыллыбыт түбэлтэҕэ көмөҕө наадыйалларын дуу, наадыйбаттарын дуу сибээһэ суох буолан биллэрэр кыахтара суоҕун аһардан, уопсай боппуруоска хоруй көрдүөххэ.

Обургу кылааска үөрэнэр уолбар ити түбэлтэни кэпсээн баран боппуруос биэрбиппэр хардарар:

-Хаһан эрэ Америкаҕа  “добрый самаритянин” диэн сокуон баарын аахпытым. Ол сокуон ылыллыбыт түбэлтэтэ диэн, биир дьахтар ууга тимирэн эрдэҕинэ ааһан иһэр киһи быыһаабыт. Дьахтары быыһыырыгар алҕаска биир ойоҕоһун тоһуппут, оттон бөдөҥ дьахтар буолуо, ону сосуһа сатаан буолуо эбэтэр тыын киллэрээри.  Дьахтары быыһаан баран ол киһи 911 эрийбит, балыыһаҕа илдьибиттэр. Дьахтар медстраховката суох эбит, бу эмтэммиппин кыайан төлүүр кыаҕым суох диэн баран ол быыһаабыт киһитин суукка биэрэр: “Я не ПРОСИЛА его спасать”. Сууту кыайар, буолунай харчыны олордон ылар.

Америкаҕа көннөрү киһи (быраас, спасатель буолбатах буоллаҕына) кими да быыһыыр бырааба суох. Буолаары буолан “если не просят“. Наай буоллар 911 эрийэн биллэрэр. Анал үөрэхтээх, сатыыр эрэ киһи, холобур, умайа турар массыынаттан киһини оруон сөп. Ону даҕаны ол киһи сөбүлэһэр эрэ түгэнигэр. Боростой туора киһи онно орооһор бырааба суох, тыллыыр эрэ бырааптаах.

Коллегаларым санааларын ыйыттым:

-Көмөнү ылынар, сөпкө өйдүүр киһиэхэ эрэ көмөлөһүөхтээххин дии саныыбын. Киһи киһи төбөтүн олоруута атын-атын буоллаҕа.  Баҕар, ол эн көмөлөһөбүн дии саныыргын кини “сэнээн”, “байымсыйан”, “өйдөөҕүмсүйэн” эбэтэр “дьаһалымсыйан”, “кини аҕай буолан” диэн сыаналыан сөп.

Холобур, ити меценатство диэн баар дии, ханнык эрэ кыахтаах урбаанньыт кыаммат ыалларга диэн акция оҥорон тугу эмэ бэлэхтиир. Ону туораттан көрөн “кыаммат” диэбит киһиҥ “кыанабын” диэн өһүргэниэн сөп. Эбэтэр “дьэ, байымсыйан, киһиттэн ордон ыһыахтана сылдьар” диэн сиилиэ, эбэтэр “итиччэ баай эрээри баччаны эрэ биэрдэ” диэн мыыныа, аныгыскыга эмиэ ылыан баҕарыа, ылбатаҕына үөҕэн биэриэ.

-Дьоҥҥо көмөлөһүөхтээхпит, оттон кинилэр хайдах ылыналлара бэйэлэрин дьыалалара, бэйэлэрин таһымнара. Былыр-былыргыттан бэйэ-бэйэҕэ көмөлөсүһэн кэллэхпит. Туора киһи, уруу-аймах диэн араарбакка.  Аһыныгас, амарах майгыбыт сүтүө суохтаах. Дьону быыһаабыттар диэн хаһыакка, телевидениеҕэ сырдатабыт дии, чиэстиибит-бочуоттуубут. Ити киһилии майгыны хайҕааһын, пропагандалааһын буоллаҕа, оҕону, ыччаты иитии биир көрүҥэ.

Дьэ, итинник. Онон дьоҥҥо көмөлөһөр, көмөлөһө сатыыр эмиэ араас буолар эбит. Биир өттүнэн, американецтар киһи быраабын өрө туталлара хайҕаллаах. Ол гынан баран сорох түгэннэргэ аһара омуннааһын баар. Өлөн эрэр киһи (чугас аймаҕыҥ буолбатах буоллаҕына) бэйэтэ сөбүлэҥин биэрдэҕинэ эрэ быыһааһын, уопутум суох диэн таах көрөн туруу, онтон быыһаммыт киһи быыһааччытын суукка биэрии – киһи өйүгэр баппат. Биһиги дьоммут хайа кыалларынан, кыахтара тиийэринэн быыһыы сатыыр буоллахпыт.

…дуу, эбэтэр телефоҥҥа устан баран бассаабынан тарҕатарбыт ордуга дуу… Эһиги санааҕытыгар?

***

Туйаара НУТЧИНА,

Aartyk.Ru

Оставить комментарий

Войти с помощью: