Skip to content

Внимание ! Мы в Одноклассниках

Мэҥэ Хаҥалас тыатын хаһаайыстыбата: сүрүн күүһү – сүөһү аһылыгар

21.02.2022 08:19   Улус Медиа

Мэҥэ Хаҥалас – өрөспүүбүлүкэ тыа хаһаайыстыбалаах улуустарыттан саамай улаханнара. Былыр-былыргыттан элбэх киһи-сүөһү тоҕуоруйан олохсуйбут дойдута. Мэҥэ сирэ-уота атын улуустартан барыларыттан кыараҕаһын үрдүнэн, былырыын ыараханнык ааспыт кыстык дьылын кэнниттэн тута сөрөөн кэлбит уот доҕуһуоллаах кураан сайын ыган, ыксата сырытта. Улуус үлэһит дьоно уустук балаһыанньаттан тахсан, быйылгы кыстыкка этэҥҥэ үлэлии-хамсыы олороллор.

Тыа хаһаайыстыбатын өйүүр судаарыстыба сорох боломуочуйаларын толорууга анаан өрөспүүбүлүкэ бүддьүөтүттэн 428 мөл. 93 тыһ. солк. кэриҥэ үп көрүллүбүт буоллаҕына, олохтоох бүддьүөттэн 30 мөл. солкуобай угуллубута улуус салалтата сүөһүнү иитии салаата туруктаах буолуутун хараҕын далыгар тутан, улаханнык суолталыырын туоһулуур. Улуус үрдүнэн быйылгы кыстыкка 19639 ынах сүөһү, ол иһигэр 7346 ынах, 17659 сылгы, 206 сибиинньэ иитиллэн тураллар. Ынах сүөһү 9,74 бырыһыана тэриллиилээх улахан хаһаайыстыбалар, 28,29 бырыһыана бааһынайдар, 61,97 бырыһыана кэтэх хаһаайыстыбалаах ыаллар бас билиилэригэр баар.

 

 

Кураан содулун намыратар туһуттан мөлтөх үүнүүлээх нэһилиэктэргэ 17 мобильнай биригээдэ тэриллэн, 3110 туонна оту бэлэмнээтилэр. Улуус бүддьүөтүттэн отчуттары сэбилээһиҥҥэ 3 мөл. 380 тыһ. солк. көрүллэн, тэриллиилээх хаһаайыстыбалар 23 оттуур тиэхиньикэни уонна кэтэх хаһаайыстыбалаах ыаллар 42 мотуордаах хотууру атыыласпыттарын аҥаарын төлөһүүгэ көмө оҥоһулунна. Туһааннаах бөһүөлэктэн 6 көстөн тэйиччи сиргэ оттоммут уонна атын нэһилиэктэн, улуустанатыылаһыллыбыт 5169,6 туонна оту тиэйиигэ 16 мөл. 330 тыһ. солк. кээмэйдээх көмө үп тиксэрилиннэ. Улуус таһыттан – Дьокуускайтан, Кэбээйиттэн, Хаҥаластан, Амматтан, Тааттаттан барыта 889 туонна от тиэйилиннэ.

 

Маны таһынан кыстыгы сүтүгэ суох туоруурга анаан сүөһүлээх-сылгылаах хаһаайыстыбаларга 600 туонна чэпчэтиллибит сыананан уотурба, 100 туонна эбиэс бурдук тыырыллан түҥэтиллибит. Сүөһүгэ эбии аһылыгы атыыласпыт ороскуоттарын толуйарга 52 хаһаайыстыбаҕа холбоон 12 мөл. солк. кээмэйдээх федеральнайкөмө үп тиксэриллибит.

 

Мэҥэлэр кэлиҥҥи сылларга cир үлэтигэр күүскэ туруннулар. Сүөһү эбии аһылыгар анаан саас 3004 гектарга ыспыттарыттан биир сыллаах ото (эбиэһэ) 1082, элбэх сыллааҕа – 1922 гектар. Күһүҥҥү хомуурга улуус үрдүнэн сүөһү эбии аһылыгар 340 туонна сенаһы суулаабыттар, 2100 туонна сиилэһи укпуттар. Новосибирскайтан сир үлэтигэр туһаныллар 3 тиэхиньикэни уонна уотурба оҥорор тэрили атыылаһан аҕалбыттар. Ити 1 тыһ. туонна уотурбаны оҥорон таһаарар кыамталаах тэрили Тумулга урбаанньыт Тимур Десяткиҥҥа таҥан туруорбуттар.

Балаҕан ыйыттан үлэлэппиттэр. “Улууспут хаһаайыстыбаларын сыл устатыгар туттар уотурбаларынан хааччыйар кыахтанныбыт”, – диир улуус тыатын хаһаайыстыбатын салайааччыта Иннокентий Семенов.

 

Ааспыт сылга өрөспүүбүлүкэ көмөтүнэн 100-түү сүөһү турарыгар аналлаах үс хотон тутуллан киирдэ. Бу эмиэ улуус аайы суох көстүү. “Хаххах” уонна “Тарат” тыа хаһаайыстыбатын потребительскай кэпэрэтииптэрин тэҥэ “Саха сүөһүтэ” удьуор пуондатын хааһына тэрилтэтэ Баатара нэһилиэгэр Өргөннөөххө төрүт баайбытын олохсутаары саҥа отделение арыйда итиэннэ кылгас кэм иһигэр үлэһиттэр олорор дьиэлэрин кытта аныгы тутуу матырыйаалынан хотон туттарда.

 

 

Мэҥэ сиригэр төрүт салааны таһынан тигээйи мүөтүгэр ылсан эрэллэр. Ол курдук, урбаанньыт Е.К. Филиппов улуус тыа хаһаайыстыбатын сайыннарыыга бырагырааматынан көмө үп ылан, Амур уобалаһыттан ыҥырыалары тиэйэн аҕалбыт ороскуотун сабынна. Оттон ыҥырыалары дьарыктанар уонна баҕалаах дьоҥҥо чэпчэтэн атыылаатылар. Аныгы ирдэбилинэн “Меркурий” тиһиккэ улуустан 2492 хаһаайыстыба бэлиэтэннэ. Улууска 2490 ынаҕы искусственнай ньыманан буоһатыыга былаан тириэрдиллибитин 100 бырыһыан толорбуттар. Ити курдук өрөспүүбүлүкэҕэ биир улахан тыа хаһаайыстыбалаах улууска сүөһүттэн ылыллар бородууксуйаны дэлэтэргэ былааннаммыт үлэ олоххо харгыһа суох киирэ турар.

 

Теги

 

 

Оставить комментарий

Войти с помощью: