Skip to content

Внимание ! Мы в Одноклассниках

САҤА САЛАЙААЧЧЫ САВВА

Баһылык – нэһилиэк сирэйэ. Эдэр баһылыктар ыччат бэлиитикэтигэр туһаайан көҕүлүүр үлэни күүскэ ыыталлар. Көхтөөх лидердэр ыччаты түмэллэр. Бүгүҥҥү нүөмэрбит ыалдьыта – Савва Михайлов. Кини биһиги хаһыаппыт доҕоро. Ыччат министиэристибэтигэр 2011-2013 сылларга оройуоннары уонна уопсастыбаны кытары үлэ салаатын салайааччытын солбуйааччы этэ. Ыам ыйын 20 күнүгэр СӨ гражданскай уопсастыба институттарын сайыннарыы диэн саҥа төрүттэммит министиэристибэҕэ миниистири маҥнайгы солбуйааччынан ананна.

— Савва, дорообо! Бастатан туран, саҥа дуоһунаска анаммыккынан эҕэрдэлиибин! Министиэристибэ уонна тус бэйэҥ эбээһинэһиҥ туһунан кэпсээ эрэ.
— Дорообо! Бастатан туран министиэристибэ үлэтин сырдатыам. Ол курдук, түөрт салайар салаа (бэчээт уонна телевидение департамена, национальнай бэлиитикэ судаарыстыбаннай кэмитиэтэ, юстиция судаарыстыбаннай кэмитиэтэ уонна гражданскай инициатива департамена) холбоһон, биир министиэристибэни төрүттээтилэр. Үлэбит сүрүн сыала- соруга бастатан туран, нэһилиэнньэ судаарыстыбаны кытары үлэлииригэр биир ситими үөскэтии. Иккиһинэн, маныаха хабааннаах министиэристибэ Арассыыйа үрдүнэн суох. Дойду бэрэсидьиэнэ Владимир Путин: “Судаарыстыба уопсастыбаны кытары үлэлиэхтээх, норуокка тирэх буолар салайар уорган наада,” – диэн этиитигэр олоҕуран тэриллибитэ.
Оттон мин тус бэйэм эбээһинэспэр дьон-сэргэ түмсүүлэрин (коммерческайа суох тэрилтэлэр, хамсааһыннар, уопсастыбаннай палаата, уопсастыбаннай сэбиэттэр, ресурснай кииннэр уо.д.а) түмүү, көҕүлээһин киирэр.
— Билиҥҥи ыччат өрүү «чэпчэки» суолу батыһар, салайар эйгэҕэ дьулуһар. Онно эн санааҥ.
— Чахчы, эдэр дьон үөрэхтэрин бүтэрдилэр даҕаны, үрдүк хамнастаах үчүгэй дуоһунаска талаһаллар. Урукку кэмнэргэ төрөппүттэрбит этэр буолаллара: «Үчүгэйдик үөрэммэтэххинэ хотоҥҥо саах күрдьэ хаалыаҥ». Кинилэр итинник этиилэриттэн хааччахтанан, тыа сириттэн тэйэр эрэ санаа үөскээн хаалбыт буолуон сөп. Ол эрээри, ыччаты биир халыыпка киллэрэн «чэпчэки» суолу эккирэтэр диир сыыһа. Үөрэхтэрин таһынан үлэлиир, харчылаһар, төрөппүттэригэр көмөлөһөр устудьуон элбэх. Кэлиҥҥи кэмҥэ, чуолаан, биэс сыл иһигэр ыччат өйдөнөн эрэр диэхпин баҕарабын. Үрдүк үөрэхтээх киһи элбээтэ. Мин төрөппүттэрим боростуой үлэһитттэр. Аҕам сылгыһыт, ийэм сүөһү көрөөччү. Ол иһин да буолуо, араас хара үлэҕэ барытыгар үлэлээбитим. Харчылаһар туһуттан үлэлии-үлэлии кэтэхтэн үөрэммитим. Киһи бэйэтин үөрэҕинэн эрэ буолбакка, үлэтин хаачыстыбатынан көрдөрүөхтээх. Мин устудьуоннуур сылларбар тутар этэрээккэ байыаһынан, комиссарынан үлэлээбитим. Уопсастыбаннай хамсааһыннарга көхтөөхтүк кыттарым. Ырыынакка атыыһытынан кытары үлэлии сылдьыбытым. Оннук сырыттахпына бэлиэтии көрөн, Бүлүү улууһун ыччатын дьыалатын салаатыгар үлэҕэ ыҥырбыттара.
— Ыччат министиэристибэтигэр үлэлии сылдьыбыт киһи быһыытынан, эдэр дьон тыа сиригэр төһө талаһар буолла дии саныыгын? Туох көҕүлээһин нааданый?
— Мин санаабар, кэлиҥҥи кэмҥэ ыччат тыа сиригэр талаһар буолла. Тоҕо диэтэххэ, эдэр исписэлиистэр тыа сиригэр тахсан үлэлээтэхтэринэ араас бырагырааманан хапсан үбүнэн-харчынан көмөнү туһанар кыахтаналлар. Ону сэргэ, үлэлэригэр уопутураллар. Ыччат тыа сиригэр үлэ миэстэтэ уонна олорор усулуобуйа баар буоллаҕына тахсар. Өрөспүүбүлүкэ үрдүкү былаастара онно үлэни ыыппат буолбатахтар. Билигин үгүс нэһилиэккэ сылдьан көрдөххө, саҥа тутуу бөҕө барар. Ыччат оройуона диэн саҥа кыбаарталлар улуус аайы үөскээн эрэллэр. Быйыл ОДьКХ министиэристибэтин иһинэн тупсарыы сылынан сүүс нэһилиэккэ харчы көрүллүбүтэ. Баһылыктар ол харчыны нэһилиэги тупсарыыга туһаныахтаахтар. Саха сиригэр тыа сирэ сылын аайы сайдан иһэр диэн толлубакка этиэххэ сөп. Холобур, Арассыыйа бүддьүөтүттэн тыа сиригэр биир эрэ бырыһыан көрүллэр эбит буоллаҕына, Саха сиригэр уон бырыһыанын аныыллар эбит. Ил Дархаммыт Егор Борисов сөптөөх бэлиитикэни ыытар.
— Дьиэ кэргэниҥ туһунан кэпсээ эрэ.
— Кэргэним аата Валерия. Кинини кытары уон биирис кылааска үөрэнэ сылдьан «шефтэһэ» кэлбиттэригэр билсибитим. Кини Бүлүү куорат оскуолатыгар онус кылааска үөрэнэр этэ. Биһиги 2007 сыллаахха ыал буолбуппут. Икки сыл буолаат, Владилена диэн кыыс оҕоломмуппут. Быйыл оскуолаҕа барыахтаах. 2013 сыллаахха уол оҕоломмуппут. Всеволод диэн ааттаабыппыт.Кэргэним араас оҥоһуктары оҥорор. Аныгы тиэрмининэн эттэххэ «Хэнд мейдынан» дьарыктанар (араас оҥоһуктар, сувенирдары, таҥас өрүү, тигии уо.д.а). Кини үлэтин сүрүн сыала – киһи сатаабата диэн суох. Быраҕыллыбыт, туһата суох бөх буолан сытар маллары туһаҕа таһаарыы. Дьиэ кэргэҥҥэ бэйэ-бэйэни өйдөһүү хайаан даҕаны баар буолуохтаах. Холобур, мин үлэбинэн ый аҥара онно-манна барабын. Кэргэним утарбат, өйдүүр. Мин кинини эмиэ убаастыыбын, өйдүүбүн. Бэйэ бэйэни чугастык билсэргэ биир-икки сыл кыра.
— Арассыыйаны «Биир ньыгыл Арассыыйа» баартыйа салайан олорор. Оттон эн хомуньуус баартыйатыгар бааргын. Маны судаарыстыбаннай сулууспаҕа хайдах дьүөрэлээн кэллиҥ?
— Судаарыстыбаннай Дуума бары баартыйалара биир сыаллаах, ол эбэтэр, Арассыыйаны сайыннарар туһугар үлэлииллэр. Сокуонунан регистрацияламмыт баартыйаҕа турар буоллаххына, судаарыстыбаннай сулууспаҕа үлэлиириҥ хааччахтаммат. Ил Дархаммыт араас политическай күүстэри түмэрэ бу манна көстөр. Арай киһи суут, быраабы араҥаччылыыр уорганнарга үлэлиир буоллаҕына эрэ, ханнык даҕаны баартыйаҕа турара көҥүллэммэт.
— Эн санааҕар идеальнай гражданскай уопсастыба диэн хайдах буолуохтааҕый?
— Идеальнай диэн ханна даҕаны, хаһан даҕаны суох. Уопсастыбаттан бэйэтиттэн тутулуктаах. Сэбиэскэй Сойуус саҕана ийэлэрбит-аҕаларбыт мунньахтыы олорон: «Ыһыахтыыр сирбит эргэрбит. Сарсын бука бары тахсан тыаттан маста киллэриэҕиҥ уонна куурдан, саҥардыаҕыҥ», – диэн санаатылар даҕаны оҥорон кэбиһэллэр этэ. Туораттан ким эрэ дьаһайарын, харчы биэрэрин кэтэспэттэрэ. Идеальнай диэн бу сылдьар. Билигин кыра да тэрээһиннэри хайаан даҕаны спонсордаах эрэ тэрийэн ыытабыт.

Станислав ИОВЛЕВ.

Оставить комментарий

Войти с помощью: