Skip to content

АНОНС !!!

Сахалар хаһан уонна хайдах биир Итэҕэл тула мустабыт?

Киһи-аймаҕы түмэр биир улуу күүс баар. Ол – Итэҕэл. Саха Итэҕэлэ дьону түмүөн наада диэн этии кэлин күүскэ иһиллэр. Ол эрээри, бары билэрбит курдук сахалары биир сүнньүгэ мунньар олус уустук, кыаллыбат да курдук.

Сомоҕолоһор наадатын бары өйдүүбүт. Ол гынан баран, ону ким иилиир-саҕалыыр, ким үөрэҕин ылынабыт диэн ыйытыы турда да, харааһын үөскүүр. Аҕыйах хонуктааҕыта Саха эр дьоно мустан, Итэҕэл тула кэпсэттилэр. Мин ютуб каналга булан иһиттим. Биллэрии баара биллибэт этэ. Арааһа, тус ыҥырыынан кэлбит дьон тоҕуоруспут.

Сүрүннээччи Айаал Макаарап быһыылаах. Кини түмсүөххэ, Итэҕэл дьиэтин тутуохха, сир ылыахха диир. Манна норуокка биллэр тумус туттар дьоммут бааллар, ол гынан баран тоҕо эрэ Тэрис үөрэҕин тарҕатар, бииргэ үлэлэспит доҕотторо, холобура, Дабыл суох. Ол да буоллар кэлин тахсыбыт бөлүһүөктэрбит бааллар.

Кулан Хаан мин диэни умнан түмүстэхпитинэ эрэ кыаллар дьыала диэн сөпкө этэн көрдө. Ол эрээри, саха хаһан да “мин” диэнин умнубут үһү. Ол да курдук, манна мустубуттар бары бэйэлэрин көрүүлэрин “анньаллар”, “биһиэнэ сөптөөх” дииллэрин тохтоппотулар.

Ойуур Байбал сир да баар, тэрилтэ да баар, бары манна миэхэ киирдигит да бүтэр диир. Айыҥа биир санаалааҕын кытта атыны этэллэр. Саха итэҕэлэ диэн тыл буолбатах, бэлиэлэр, символлар дииллэр. Ону биһиги үөрэтэн билэбит диэн хайдах эрэ дьонтон үрдүкү туттар курдуктар.

Үчүгэйэ диэн бу көрсүһүүгэ ыччат элбэх. Аман өс диэн бэртээхэй ааттаах эдэр киһи туран, ыччат кинигэни аахпат, онон Саха Итэҕэлин смартфоҥҥа анаан бэлэмнээн тарҕатыахха диэн этии киллэрдэ. Ону ким да истибитэ өйдөммөтө. Ол эрэн, бары билиммит, ылыммыт Саха Итэҕэлбит үөрэҕэ онно киириэхтээҕэ буолуо дии. Билиҥҥитэ, ол кыаллыбат суол. Тэрис үөрэҕэ дуу, Кондаков киэнэ дуу, эбэтэр Айыҥалаах арыйыылара дуу…

Бары тус-туһунан тыыны эрдэ сылдьаллар. Ким эрэ Итэҕэлинэн саптан, политикаҕа дабайа сатыыр, ким эрэр тус бизнеһэ…

“Таҥара орто дойдуга биир, ол чахчы. Кинини араас дойдулартан бары көрөр буоллахпыт дии. Киниэхэ күн сирин араас өттүлэриттэн барыларыттан үҥэр-сүктэр буоллахпыт,” – диэн судургутук эрээри сөптөөхтүк бары ытыктыыр киһибит Мандар Уус суруйбута баар. Киһи-аймаҕы өлбөт-сүппэт тыынныыр сүдү күүс – Итэҕэл – тапталтан турар. Киһи бу сиргэ тапталы билэ, тапталы тарҕата, тапталынан салайтаран олоро кэлэр. Ким эрэ туспа быраабыла оҥорон, онтун эрэ соҥноон, религия оҥорон, дьону үөрэтэн барда да таптал да, көҥүл да сарбыллар ини. Религиялар тыл-тылга киирсибэккэлэр төһөлөөх сэрии, хаан тохтуута буолбутун историяттан билэбит.

Биһиги дьоммут тыл тылга киирсибэттэр, бары “Мин айбытым сөп” диэнинэн салайтараллар. Баҕар, ол иһин саха итэҕэлэ биир хонтуората-дьиэтэ суох буолаарай. Хонтуора аһылынна да, онно, тугуй, салайааччылаах буолуохтаах дуо? Кэлээччи дьонтон үп-харчы хомуйуу буолар дуо?

Көннөрү мустуох диир тутах. Бу тэрээһиҥҥэ биир сомоҕо күүс буолуохха диэнтэн ырааппатылар. Дьэ, маны хайалара муоһалыы тутар?

***
АЙТАЛЫ.

Оставить комментарий

Войти с помощью: