Skip to content

АНОНС

Открылся   YouTube канал Тубсааны 

Ньурба оройуонун борокуратуурата – дьон быраабын көмүскэлигэр

Сегодня, 16:22

 

 

Тохсунньу 12 күнүгэр борокуратуура үлэһиттэрин идэлээх бырааһынньыктара бэлиэтэннэ. Бу бэлиэ күҥҥэ сөп түбэһиннэрэн, Ньурба оройуонун саҥа борокуруора Александр Слепцовтуун кэпсэтиини таһаарабыт.


– Александр Владимирович, идэҕин хайдах быһыылаахтык талбыккыный?

– Юрист идэтин таларбар сүрүннээн төрөппүттэрим сабыдыаллаабыттара. Бэйэм даҕаны оҕо эрдэхпиттэн гуманитарий этим, ордук нуучча уонна саха тылын, омук тылын, история биридимиэттэрин ордук сөбүлүүрүм. Юрист идэлээх дьону көрдөхпүнэ, олус интэриэһинэй, эппиэтинэстээх үлэни толороллор диэн, улааттахпына хайаан даҕаны юрист идэтин талар эбиппин дии саныыр этим. Үөрэххэ киирэрбэт ити санаам олук буолбута. Оттон борокуратуураҕа киирэрбэр, бэйэм баҕаран туран СӨ Борокууратуратын каадырга сулууспатыгар баран резервэҕэ турбутум. Мин санаабар, биһиги үлэбит уопсастыбаҕа улахан наадалаах. Үлэбит сүрүн ис хоһооно – дьон быраабын көмүскэлэ.

– Дьиэ кэргэниҥ уонна сөбүлүүр дьарыгыҥ туһунан тугу этиэххиний?

– Кэргэннээхпин, икки оҕолоохпун, оскуолаҕа үөрэнэллэр. Үлэбитигэр олоҕурбут үгэһинэн миигин ротациялаан көһөрдөхтөрүн аайы, дьонум миигин кытта көсүһэн эрэллээх тыыл уонна тирэх буолаллар. Үлэттэн ордор бириэмэбин дьиэ кэргэммин кытта атаара сатыыбын. Улахан хоббим суох, ааҕарбын, историяны үөрэтэрбин сөбүлүүбүн. Сөбүлүүр суруйааччыбынан В.С.Яковлев-Далан буолар, кини “Тулаайах оҕо” уонна “Тыгын Дархан” арамааннарын улаханнык биһирээн аахпытым. Ньурбаҕа кэлэн баран Ст. Васильев уул. дьиэ эркинигэр таптыыр айымньым сүрүн геройа – Ньырбачаан хартыынатын сөҕө-биһирии көрбүтүм.

– Александр Владимирович, холобур оҥостор киһилээххин дуо?

– Оннук киһинэн миэхэ эһэм Павлов Степан Ильич буолар. Аҕа дойду Улуу сэриитэ саҕаланарыгар кини баара-суоҕа 10 эрэ саастааҕа. Бэйэтин көлүөнэтин кытта сэрии аас-туор сылларын, үгүс эрэйин-кыһалҕатын эт-хаанынан билэн улааппыта. Оонньоботох оҕо сааһыгар, төһө да оҕотун иһин, холкуоска учуотчугунан үлэлээбитэ, үүт төһө ыаммытын-тутулларын анал киниискэҕэ суруйан киллэрэн иһэрэ, атын да үлэни соруйдахтарына туора турбата. Кыра киһиэхэ туһугар улахан эппиэттээх дьыала буоллаҕа. Ити үлэтин түмүгүнэн эһэм Сталин төбөлөөх “Аҕа дойду Улуу сэриитигэр килбиэннээх үлэтин иһин” мэтээлинэн наҕараадаламмыта. Степан Ильич үйэтин тухары үлэни өрө туппут, дьоҥҥо-сэргэҕэ болҕомтолоох сыһыаннаах, биһиги мэлдьи ытыктыыр, холобур оҥостор үтүөкэн киһибит этэ.

– Борокуратуураҕа үлэҕин бастаан хайдах саҕалаабыккыный?

– Үлэм бастакы күнүн бэҕэһээ буолбут курдук чуолкайдык өйдүүбүн. Борокуратуура үлэтин ымпыгын-чымпыгын биллэрбит бастакы салайааччыбынан Уус Алдан оройуонун борокуруора Иван Викторович Спиридонов буолар. 2011 с. кулун тутар 2 к. хонтуораҕа киирэн кини иннигэр турарым харахпар бу баардыы көстөр. Онтон Анаабыр оройуонугар салайааччыбынан Семен Петрович Оконешников этэ, билигин кини Кэбээйи оройуонун борокуруора. Чурапчы оройуонугар борокуруор Иван Васильевич Ядреевка солбуйааччынан үлэлээбитим. Хас биирдии салайааччыларбын улаханнык убаастыы саныыбын. Кинилэр үөрэхтэрэ-такайыылара, үлэҕэ уонна олоххо сыһыаннара миэхэ элбэҕи биэрбиттэрэ, билигин даҕаны туһалыыр.

– Эн элбэх улууска үлэлээбиккин “профессиональнай” хараххынан тэҥнээн көрөн, улуустар уратылаһар өрүттэрин туһунан санааҕын үллэстиэҥ дуо?

– Хас биирдии улуус бэйэтэ туспа уратылаах, кыһалҕалара даҕаны эмиэ оннук. Дьоно-сэргэтэ эмиэ, улаханнык харахха быраҕыллыбатар даҕаны, уратылаах буолар эбит. Холобура, хоту улуустарга тырааныспар логистиката олус уустук. Сайыҥҥы кэмҥэ бэйэ-бэйэлэригэр олороллор, кэлэр сыллааҕы уматыктарын, оттуктарын эрдэттэн тиэйэн аҕалан хааччыналлар. Киин улуустарга төһө даҕаны тырааныспар схемата уустугун иһин, оннук буолбатах.

Мин Өлөөнтөн Ньурбаҕа кэлэрбэр атырдьах ыйа этэ, от-мас хагдарыйа илигэ. Туох-ханнык иннинэ айылҕатын, күөҕүнэн суугунуур хатыҥ чараҥын көрөн, сөпкө даҕаны “Күөх Ньурба” дииллэр эбит дии санаабытым. Хатыҥ чараҥ быыһыгар олорор кыраһыабай куорат, дьоно-сэргэтэ сүрдээх үлэһитэ, эрчимнээҕэ, сайдыылааҕа харахха быраҕыллар. Чааһынай дьиэлэри көрдөххө даҕаны, ыраас-чөкө, көнө олбуордардаах.

– Дьон ордук ханнык боппуруостарынан борокуратуураҕа кэлэрий?

– Элбэх киһи борокуратуураҕа приемҥа кэлэр, араас кыһалҕалары ырытабыт, сокуон өттүнэн хайдах буолуохтааҕын быһааран биэрэбит, наада буоллаҕына миэрэлэри ылабыт. 2020 с. устата 160-тан тахса киһи приемҥа кэлэ сырытта. Кыһалҕалара араас – моҥкуруут буолбут биир тыа хаһаайыстыбатын тэрилтэтин үлэһиттэрин хамнастара, үүт харчыта ситэри төлөммөтө, үлэ боппуруостара – хамнас ааҕыллыыта, уоппускаҕа бырайыас уо.д.а. Оройуон олоҕун-үлэтин, дьон кыһалҕатын билсэр сыаллаах нэһилиэктэри кэрийэбин. Үөдэйгэ, Хаҥаласка, Маарга, Таркаайыга, Аканаҕа сылдьыбыппыт. Биллэн турар, санитарнай ирдэбиллэри тутуһан, оннук сылдьан олохтоох дьаһалталарга дьону приемнуубут. Кыһалҕалаах дьон барыта Ньурбаҕа кэлэр кыаҕа суоҕун өйдүүбүт. Видео-конференц сибээһинэн Хатыы, Маалыкай, Малдьаҕар, Өҥөлдьө олохтоохторун приемнаабыппыт.

Үлэбит сүрүн хайысхатын быһыытынан дьону кытта үлэ өрө тутуллар. Дьон быраабын көмүскэлигэр кыра-улахан боппуруос диэн араарбаппыт, барытыгар суолта биэрэн үлэлэһэбит. Нэһилиэккэ кыһалҕалаах биир да киһи приемҥа кэлэр буоллаҕына, онно хайаан да тиийиэхпин наада диэн санаалаахпын. Бу курдук тэйиччи сытар бары нэһилиэктэри кэрийэр былааннаахпын.

– 2020 с. сүрүн түмүктэриттэн кэпсэтиэххэ. Кэнники буруйу оҥоруу, полиция отчуотуттан иһиттэххэ, үрдээбит курдук этэ.

– Ааспыт сыл түмүгүнэн оройуоҥҥа 313 буруй тахсыбыта регистрацияланна. 2019 с. кытта тэҥнээтэхэ, 3-нэн элбэх. Көстөрүн курдук, буруй ахсаана кыратык да буоллар үрдээтэ. Борокуратуура быраабы араµаччылыыр уорганнар үлэлэрин сүрүннүүр. Быраабы араҥаччылыыр уорганнары кытта итини барытын анаалыстыыбыт, кыбаартал аайы мунньахтыыбыт. Хас биирдии дьиксиннэриилээх быһыыны-майгыны ырытан-ырыҥалаан, толкуйдаммыт быһаарыылары ылынан үлэбитин былаанныыбыт.

Дистанционнай түөкүннээһин олус элбээбитин туһунан улуус олохтоохторун сэрэтиэхпин баҕарабын. 2020 с. суотабай төлөпүөнүнэн уонна социальнай ситимнэринэн түөкүннээһин тосту элбээтэ. Бу хас да төрүөттээх дии саныыбын. Биир өттүнэн коронавируснай инфекция пандемиятын кэмигэр үгүс дьон тэйиччиттэн үлэлээтэ, дьон төлөпүөннэригэр, социальнай ситимнэргэ элбэх бириэмэтин аныыр буолла. Элбэх киһи самоизоляцияҕа олордо. Онон “аан дойдуга түннүкпүтүнэн” биһиэхэ илиибитигэр баар гаджеттарбыт буоллулар. Ити мобильнай масыанньыктааһын элбииригэр эмиэ сабыдыаллаата. Өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн буруй бу көрүҥэ 40% элбээтэ. Оттон Ньурба оройуонугар хас да төгүл үрдээтэ. Онон түөкүттэр угаайыларыгар киирэн биэрбэт туһугар дьон сэрэхтээх уонна болҕомтолоох буолуон наада. Ханнык да түгэҥҥэ билбэт дьоҥҥутугар бэйэҕит персональнай дааннайгытын ыытымаҥ, ыытар ханнык эрэ саарбах сигэлэринэн (ссылканан) кииримэҥ, атыылаһар табааргытын илиигитигэр тута иликкитинэ харчыгытын эрдэ ыытымаҥ.

– Эн Ньурбаҕа кэлиэҥ иннинэ борокуруорунан үлэлээбит хоту оройуоҥҥа – Өлөөҥҥө холоотоххо, Ньурба оройуонугар үлэ кээмэйэ уонна ноҕурууската да лаппа үрдүк буолуохтаах. Буолаары буолан, Эн иннигинэ үлэлээн ааспыт борокуруор Артем Ильин планканы да үрдүктүк тутан хаалларбыта биллэр.

– Биллэн турар, Ньурба бөдөҥ оройуон буоларын быһыытынан, манна үлэ-ноҕурууска кээмэйэ да улахан. Артем Романович биһиги эйгэбитигэр олус ытыктанар уонна улахан профессионал быһыытынан сыаналанар. Кини кэнниттэн Ньурба борокуратууратын салайан үлэлииргэ судааарыстыба миигин итэҕэйбитэ миэхэ улахан чиэс буолар. Бу итэҕэли чиэстээхтик толорор туһугар бары күүспүн-сырабын ууруом. Кырдьыга, Артем Ильин борокуратуура үлэтин олус үрдүк кирбиигэ таһаарбыта. Үлэ бу таһымын салгыы маннык тутан уонна саҥаны киллэрэн сайыннарарга кыһаллыахпыт.

– Бииргэ үлэлиир кэлэктиибиҥ туһунан.

– Ньурба оройуонун борокуратуурата 7 үлэһиттээх. Борокуруор солбуйааччытынан – Петров Виталий Витальевич, борокуруор ыстаарсай көмөлөһөөччүтүнэн – Слепцова Аина Сергеевна, борокуруор көмөлөһөөччүлэринэн – Щадрин Василий Николаевич уонна Ефремов Алексей Николаевич, сүрүннүүр исписэлииһинэн – Николаева Людмила Николаевна уонна суоппарынан Николаев Андрей Михайлович үлэлииллэр. Бары уопуттаах, бэйэлэрин идэлэрин толору баһылаабыт, бэриниилээх үлэһит дьон.

– Түмүккэ ааҕааччыларга туох эмэ этэрдээххин дуо?

– Ньурба оройуонун олохтоохторун саҥа 2021 сылынан ис сүрэхпиттэн эҕэрдэлиибин! Бу кэлбит сыл биһиэхэ үчүгэйи эрэ аҕалыахтын! Эһиэхэ барыгытыгар чэгиэн-чэбдик доруобуйаны, этэҥҥэ буолууну уонна дьолу-соргуну баҕарабын. Сокуону хаhан даҕаны кэhимэҥ, хаһан баҕарар быраапкыт кэһиллэр түгэнигэр борокуратуураҕа кэлэргитигэр биһиги ааммыт мэлдьи аһаҕас.

Ыспыраапка:

Слепцов Александр Владимирович 1987 с. ыам ыйын 12 к. Кэбээйи оройуонун Мукучу нэһилиэгэр төрөөбүтэ. 2010 с. М.К. Аммосов аатынан ХИФУ юридическай факультетын бүтэрэн юрист идэтин баһылаабыта. Дьокуускайга “Юрцентр” ХЭТ-кэ юриһынан үлэлээбитэ. РФ борокуратууратын уорганнарыгар үлэтин 2011 с. Уус Алдан оройуонун борокуруорун көмөлөһөөччүтүнэн саҕалаабыта. 2014 сылтан – Анаабыр оройуонун борокуруорун солбуйааччыта, 2015 сылтан – Чурапчы оройуонун борокуруорун солбуйааччыта. 2017 с. алтынньы ыйга Өлөөн оройуонун борокуруорунан анаммыта. РФ Генеральнай борокуруорун 2020 с. атырдьах ыйын 6 к. бирикээһинэн ротация бэрээдэгинэн Ньурба оройуонун борокуруорунан анаммыта. Юстиция младшай советнига. Кэргэннээх, оскуолаҕа үөрэнэр уоллаах кыыс оҕолордоох. Үтүө суобастаах уонна эҥкилэ суох сулууспатын иһин РФ Генеральнай борокуруорун Грамотатынан, хаста даҕаны СӨ борокуруорун Грамотатынан наҕараадаламмыта.

Геннадий АНТОНОВ

Оставить комментарий

Войти с помощью: