Skip to content

АНОНС

Открылся   YouTube канал Тубсааны 

Аламай күн сыламынан бар дьоммут!

 

Бэҕэһээ, кулун тутар 16 күнүгэр, инбэлииттэри уонна сааһырбыт дьону көрөр- истэр специальнай дьиэҕэ тиийэн Тубсааналар көрсүһүүгэ сырыттыбыт. Киирэти кытта сылаас ураты атын эйгэ салгына кууста. Истиэн баҕалаах дьон мунньустубута сайаҕас санааны салайда. Туох сыаллаах- соруктаах тиийэн кэлбиппитин Тубсаана кэргэнэ историк Афанасий Алексеевич Николаев бэрт кылгастык быһаарда , ааммытын аста. Культуролог үөрэхтээх, айылҕаттан туспа өйдөөх – санаалаах, барытын ымпыгар- чымпыгар дылы ырытан, ыйааһыннаан көрөн анаарар ичээнньит, сэһэнньит Саргылана Борисовна – Тубсаана сэргэх сэһэнин саҕалаабытыгар өбүгэлэри кытта ыкса ситимнэһэн, дьоһуннанан олордубут. Киһи бу олоххо тус- туспа аналлаах, ол анала киһиэхэ араастык кэлэрин, дьайарын туһунан кэпсээн баран, төрүт дорҕоон күүһүн күлүмүн күндүтүн өйдүүргэ, томоон толкуйбутун торумнуурга ыҥырда.
Сайа сандаарар сахалыы саҥа барахсан сайыҥҥыны санатар саймаарыйар иччилээх дорҕооно кутуллан эппин- хааммын сылытта, сылаанньытта, сымнатта. Сэргэх сэһэнньити истээччилэр биир киһи курдук тыынан олорбуттарыгар уйдаран “куттар дьэ дьиҥнээхтик кэпсэтэллэр эбит ээ” диэн санаа күлүм сырдаат сүтэн симэлийдэ.

  
Төрүт дорҕоон диэн бу айылҕа дорҕооно, ону истэн, ылынан сааһыланарбытыгар турукка киллэрэн көмөлө һөр, өбүгэлиин ситимниир биир дириҥ ис хоһоонноох билиибит буоллаҕа. Бу билиини бар дьонунуун үллэстэр Тубсаана ураты дьоҕурдаах. Бу дириҥ силистээх – мутуктаах билиини кини бэйэтэ дьон ис кэрэтин таһыгар таһаарар дьикти дьарыктаах буолан тиэрдэр аналлаах эбит диэн көрдүм. Хас биирдии тыла- өһө сытыыта, дорҕоонтон тыл таһааран, тылтан этии оҥорон, ол этиитин ымпыктаан- чымпыктаан ырытан, ыстаан биэрэрэ отой туспа. Ол олорон, тоҕо эрэ дьиэ кэргэммин, ийэлээх аҕабын, эдьиийдэрбин-убайдарбын, уруубун- аймахпын, төрөөбүт дойдубун харахпар көрө охсон ыллым. Дьэ, бу өбүгэлэри кытта ситимниир күүһэ дьиҥ чахчы биллэн ыллаҕа ити.


Дорҕоон дьарыгын саҕалыырга аан бастаан, эти- хааны сылытыы, эрчийии үлэтэ барыахтаах диэн быһааран, көрдөрөн хамсаныылары үөрэттэ. Лимфалары уһугуннаран, хаан сөпкө сүүрэрин ситиһиэхтээхпит. Ол наадатыгар ытыстары холбуу кумуйа тутан, түөспүтүгэр, санныларбытыгар, хоннох анныгар, быттыктарбытыгар хорҕойон утуйа сытар лимфаларбытын бытыгырата сэрэнэн таптайан уһугуннартыыбыт. Хас биирдии киһи этэ – сааһа ханан аһылларын, төһө күүскэ охсуоланарын бэйэтин этин- сиинин тустаах эрэ билэр. Маннык охсуҥ диэн ыйыы- кэрдии суох. Бэйэҥ дугунан көрөн билиэхтээххит диэн быһаарда. Киһи бэйэтин туттан- хаптан көрүөхтээх, этэ- сиинэ ханнык дьайыыны оҥордоҕуна ыалдьарын кэтэниэхтээх, этиниэхтээх диэтэ. Ол да иһин тыл киһиэхэ бэриллиннэҕэ, саҥаран быһаардын диэн. Онтон дорҕоону доргутан, тылбытынан сатаан сайа кэпсэппэт буоллахпытына буомуруу барар. Киһиэхэ үс кут диэн ол иһин баар. Ийэ кут, буор
кут, салгын кут диэн. Ийэ куккар төрөөбүт төрүт дойдугун таптыырыҥ, итэҕэйэриҥ, эрэнэриҥ, төрүт саҥаҥ, ийэҥ эмиийин үүтүнэн эмсэхтэнэн улааппытыҥ иҥэриллэр, буор куккар төрүт аһыҥ, хамсаныыҥ бэриллэр, салгын куккар ийэ, буор кутуҥ тэҥҥэ ситимнэһэр дьайыылара өйгүн- санааҕын сааһылыыр. Оччотугар, төрүт дорҕоон диэн киһилии киһи оҥорор, киһитийиигэ тиэрдэр сүрүн олукпут буолара саарбаҕа суох.


Тубсаана дорҕооҥҥо дьарыктыырыгар айылҕатын истэр, иһиллиир дьоҕурдаах. Кини дьиҥ билбитин, тус анаарыытын кэпсииригэр саха ытык дьоно уус убайбыт Мандар, айыы үөрэҕин тарҕатааччы Тэрис, тыл үөрэхтээҕэ Санаайа көрүүлэрин тэҥнии тутан көрөр.
Дьонугар- сэргэтигэр даҕаны араас ньымалары таҥан үөрэтэ сылдьар уруһуйдарын көрдөрөн быһаарда. Дорҕоон ис кистэлэҥ күүстээҕин эттэ, сэрэнэн дугунан, иһиллэнэн көрөр наадалааҕын сэрэттэ. Өбүгэлэрбит барахсаттан ыччаттарыгар сүдү кэрэ нэһилиэстибэни хаалларан барбыттар эбит диэн санаатын сааһылаата.
Чахчыта даҕаны оннук. Олоҥхоҕо да сурулларынан, “аҕыс ииллээх саҕалаан аан ийэ дайды”диэн биир тыынынан этиллэр этии баар. Бу иһэ истээх. Букубаарга ыйбыттарынан, 8 дорҕоонноохпут, 4 дифтоннаахпыт. “Үөһээ өттүгүтүнэн үргүөр үргүйбэтин, аллараа өттүгүтүнэн аргыар аргыйбатын” диэн эмиэ алгыска анаан туттар этиини мээнэҕэ туттубаппыт. Дьэ ити, бука барыта биһиги өбүгэлэрбит билэр бигэ билиилэрэ буолар.
Бу көрсүһүү мээнэ буолбатаҕын, дорҕоон эмтиир күүстээх буолан, дьоҥҥо-сэргэҕэ күүстэ угуҥ, өйдөтүҥ, санааларын сааһылыырга уотта саҕыҥ диэбит буолуохтарын сөп эбит диэн бэйэбэр түмүк санаа оҥоһуннум. Саха тоҕо кэпсээбэт кистэлэҥнээх буоларын ырытан, ыпсаран, анааран көрөөрүҥ эрэ.
Бар дьоммут этэҥҥэ сылдьыҥ!
Бэйэ- бэйэни харыстаһыҥ, таптааҥ, толору дьоллоох буолуҥ Туску!
“Алгыс аалы көтөҕөр”, “алгыс баһа сыаланнын” диэн өбүгэ өс хоһоонун саныы туһана сылдьыаҕыҥ диэн туран бэйэм ис кутум иэйиитин алгыһын анаатаҕым буоллун!
☘☘☘☘💓☘☘☘☘
Мин бүгүн этиэхпин баҕардым
Махталым иһирэх тылларын,
Мин бүгүн саныахпын баҕардым
Муударай өбүгэм номоҕун.

Мин бүгүн үллэстэр иэйиибин
Махталын алҕааҥҥыт туойаарыҥ!
Мичийэ сандаарар дууһаҕыт
Мандарын оһуорун тутаарыҥ!

Хас биирдии түгэни сыаналааҥ!
Хардата эргиллэ туруоҕа!
Харыстаан тапталга хардыылааҥ
Хас киһи сүрэҕэ уйуоҕай?

Мин бүгүн эйэни туойабын!
Махтанан ырабын ыытабын!
Бар дьоммор тапталга билинэн
Барыгыт дьолуттан үөрэбин!
Туску!🙏🏻☀🌈

Бар дьоммут этэҥҥэ сылдьыҥ!
Бэйэ- бэйэни харыстаһыҥ, таптааҥ, толору дьоллоох буолуҥ Туску!
Мин бэйэм дорҕооҥҥо дьарыктанан оҕолорбун, сиэннэрбин иитиһэрбэр туһана сылдьабын, ис кэрэбин таспар таһааран, бүгэн утуйа сыппыт тус санааларбын сайа этэр- тыынар, дьону кытта сатаан аахсар буоллум диэн этиэхпин баҕардым.

Тубсаана “Кэрэ абылаҥа” эстетическэй киин үлэһитэ Сир симэҕэ🌺- Лэппириэн кыыһа.

Оставить комментарий

Войти с помощью: