Skip to content

АНОНС !!!

“MуTona” эһээлээх эбээтэ Муомаҕа олороллор

Сегодня, 18:10

Киһи барахсан ис дууһатыгар саһыахтарынан саспыт тоҕойдор, хомолор  суохтар диэтэххэ омуннааһын буолуоҕа. Ол да буоллар, олору тымтык тутан сүүстэ көрдөөбүтүҥ да иһин булбат дьонуҥ дэҥ эриэккэскэ көстөн ааһаллар. Кинилэр ол курдук ыраастар уонна сырдыгынан эрэ сыдьаайаллар. Маннык кэрэ дууһалаахтар ортолоругар Хонуу олохтоохторо Алексей Егорович уонна Акулина Семеновна Ушницкайдар бааллара биһиги тулабытын киэргэтэр.

Бу кэпсиир дьонум Алексей Егорович, Акулина Семеновна Ушницкайдар олохторун усталаах-туоратыгар сыччах үтүө эрэ толкуйдаахтар, куһаҕан санаа кинилэргэ  биирдэ эмит эриэккэскэ да ыалдьыттаабатаҕа. Ыал аҕа баһылыга 44 сыл лесничэйдииригэр, ама, кими хомоппута-хоргуппута баар буолуой. Оччолорго дьон маһынан эрэ оттунар буолан лиҥкиниир тыаҕа тахсан ардыгар быраабыланы кэһэллэрэ суоҕа дэммэт. Ирдэбиллээх тустаах үлэһит киэҥ көҕүстээх буолан сата баһын тардыбата, уордайан-кыыһыран атыыр айдааны оҥорбото, алҕаһаабат киһи диэн суох диэн буруйдаахтардыын наҕыллык быһаарсан боппуруос уһуллара. Кини этэринэн, хайа баҕарар киһиэхэ үчүгэй өрүтэ баһыйар, киһи онтунан кэрэ буоллаҕа диир. 80 саастаах Алексей Егорович туһунан муомалартан тыл аҥара куһаҕаны да истиэҥ суоҕа, ол курдук киһи киһитэ аатыран олоҕун көмүс күһүнүгэр үктэннэҕэ.

* * *

Акулина Семеновна, дьиэ кэргэн ийэлээтэр ийэтэ, 78-гар сырыттар да, аан дойду сонунун истэрин-көрөрүн таһынан анааран-ырытан көрүүтэ сорохтортон ордук дириҥ хорутуулаах буолуон сөп. Холобур, сэбиэскэй кэми барытын хара хоруонан биспэт, үчүгэйэ элбэх этэ диэн булгуруйбат санаалаах. Ордук бэлиэтиирэ уопсай дьыаланы өрө тутуу, көхтөөх үлэ уонна киһи киһиэхэ киһилии сыһыана эбиттэр. Билиҥҥи олохтон коррупцияны ылыммат, сокуон коррупционердарга лаппа кытаатыахтаах диир. Аны политиканы таарыйан бардам Америка аан дойдуга аҥардастыы айбардыам диэбитэ сатаммата. Россиябыт модуннук кыаҕырда, ол да үрдүнэн быччыҥынан оонньоон  атын дойдуларга суоһурҕаабат диэн политологтаан ылла.

58 сыл уопсай үлэ ыстаастаах Акулина Семеновна сэбиэскэй саҕана түөрт оҕону улаатыннарбыттарын кэпсээтэ. Лесничэй уонна иитээччи үрдүк хамнастаахтарга киирсибэттэр, ол да буоллар оҕолор тустарыгар арыт бэйэлэрин умналларын санатта. Аны туран оччолорго кыаммат-түгэммэт дьиэ кэргэҥҥэ оскуола, интэринээт биллэр материальнай көмөнү оҥороллор эбит. Ордук чаҕылхай түгэннэргэ тохтоото, холобур, ыал оҕолоро соҥҥо-бэргэһэҕэ тиксэн үөрүүнэн туолбут харахтарын билиҥҥэ диэри умнубат. Барахсаттар миигин бэйэтэ биэрэр диэн баһыыба бөҕө буолаллара, мин буолуо дуо, оччотооҕу былаас, салалта биэрдэхтэрэ дии диэн чопчулаата. Мин туран ыйытыктаах буоллум: «Оройуоҥҥа эһиги курдук меценаттар суохтарын кэриэтэ. Тиэргэҥҥитигэр газ төлөнө, нефть фонтана уһуурбаттар, быһата, миллионер буолбатаххыт. Ону аахсыбакка харчынан көмө оҥорон кыһалҕалаахтары абырыы олороҕут. Баҕар, меценаттыыргытыгар ол кэмнээҕи олох кэрчиктэрэ өйгүтүгэр олорон хаалбыттара төрүөт буоллаҕа?». Хаһаайка, баҕар, буолуо ээ диэн саарбахтаан баран эттэ: «Хаһан баҕарар мэҥ саҕа куһаҕаны оҥоруохтааҕар кыах баарынан кыра да үчүгэйи оҥорор ордук, оччоҕо олороргор чэпчэки уонна үөрүүлээх. Кэргэмминээн маны суруллубатах сокуонунан ааҕабыт, олохпут бириинсибэ диэххэ дуу». Акулина Семеновна «активное долголетие» диэҥҥэ толору эппиэттиирин сөхтүм. Республика хаһыатыгар кини хоһоонноро бэчээттэнэллэр, оттон харандааһынынан оҥорбут уруһуйдара дьиҥ-чахчы музейга сөптөөхтөр. Мин болҕомтобун кини декабристар кэргэннэрин уруһуйдаабыт хартыыналара ордук тартылар. Искусствоведтар көрөллөрө буоллар, үрдүк сыанабылы биэриэхтээхтэрэ хаалбыт. Оттон сахалыы ат киэргэлэ кыраһыабайын киһи тылынан кыайан эппэт. Уопсайынан персональнай быыстапка тэриллиэхтээх киһитэ бүгэн хаалбыт быһыылаах.

* * *

Ушницкайдар харчынан көмөлөрүн өссө ааспыт үйэ 80-ус сылларыттан саҕалаабыттара. Маҥнайгы хардыыларынан сир хамсааһыныгар урусхалламмыт Армения Спитак куорат олохтоохторугар 250 солкуобайы ыытыы буолбута. Ити кэмнэргэ «тос» курдук тойон ыйдааҕы хамнаһа 120 солк. этэ. Оттон Ушницкайдар боростуой үлэһиттэр, хамнастара олус сэмэйэ. Үөһэ аахпыппыт курдук, дьиэ кэргэн сэргэх олохтоох буолан информация хонуутугар сылдьан дойду араас муннуктарыгар кыһалҕа таарыйбыт дьонугар тутатына харчынан көмөлөһөллөрө үгэскэ кубулуйан барбыта. Мин «биэрэр илии билэр, ылар илии билбэт» диэн өс хоһоонунан салайтаран былыргыттан быйылгыга диэри суума төһөҕө тиийбитэ буолуой диэтим. Армения, Казахстан, о. д. а. ааҕыллан иһэннэр бүттүлэр, төһөнү биэрбиппитин тоҕо сурунан иһиэхпитий диэн, хата, бэйэбин муодарҕаатылар. Ол да буоллар, тоҕо эрэ мин өйүм-санаам мөлүйүөн диэки иэҕилиннэ, сыыспатах буолуохтаахпын.

Улуу кырдьаҕастар сиэрдээх майгылара улуу Толстой үтүөнү тыаһа-ууһа суох оҥоруҥ уонна өссө салгыы оҥорорго тиэтэйиҥ диэбитигэр дьүөрэлэһэр буолар да эбит.

* * *

Алексей Егорович, Акулина Семеновна оҕолоро куорсун анньынан улахан олоххо көппүттэрэ ыраатта. Билигин эһээлээх эбээ уон сиэннээхтэр, тоҕус хос сиэннээхтэр. Удьуор утумун уһатааччылар ханна да буолбуттарын иһин кэрэ дууһаларынан, сырдык санааларынан, амарах сүрэхтэринэн тыл төбөтүттэн түспэттэр. Оттон уоллара Алексей Алексеевич кэргэнэ Саргылаана Васильевналыын үс оҕолоохтор, республика киэн туттар дьоһун дьиэ кэргэнэ. Кинилэр игирэ уолаттара Алексей уонна Афанасий Ушницкайдар «MуTona» компьютернай компаниялара республика инникигэ эрэлэ буолар. Ойор күннээх оҕо саастарыттан уолаттар компьютерынан үлүһүйбүттэрэ, араас оонньуулар программаларын айаллара, бэйэлэрэ үлэлээн ылбыт харчыларынан наадалаах тэриллэрин атыылаһаллара. Компьютернай оонньуулар программалара кэҥээтэр кэҥиир уонна 2012 сылга «Free-to-play MуTona» диэн ааттаах компанияны арыйаллар. Игирэ Ушницкайдар компанияларын республика эрэ билэр буолбатах, кинилэр программалара, бырайыактара Москваттан, Санкт-Петербуртан саҕалаан Америкаҕа, Канадаҕа, Евросоюз государстволарыгар, Великобританияҕа, Сингапурга киэҥник туһаныллар, онно офистар үлэлииллэр. СР баһылыга Айсен Николаев бырааттыы Ушницкайдары IT-индустрия уонна цифровизация сайдыытыгар сыаналаах кылааты киллэрэллэрин астына бэлиэтиир. Өскө бу салааҕа Марк Цукерберг, Стив Джобс уонна Билл Гейтс курдук өркөн өйдөөхтөрү ааттыыр буоллахпытына, дойдубутугар Алексей, Афанасий Ушницкайдар бааллар диэн киэн тутта этиэхпитин наада. Оттон «кимтэн кииннээххин, хантан хааннааххын» диэн ыйытыкка кинилэр «Муома Ушницкайдарыттан» дииллэрэ биһиэхэ олус да күндүтүк иһиллэр.

MуTona компания 500 үлэһиттээх, салайааччылар төрөөбүт түөлбэлэрин дьоҕурдаах-талааннаах эдэр ыччатын кэтэһэллэр.

* * *

Программист Ушницкайдар эһээлэрин-эбээлэрин удьуордаан сиэдэрэй спонсордар. Кинилэр көмөлөрүнэн үөрэх кыһаларыгар компьютернай кылаастар туруоруллаллар, наука фестивалларыгар уонна конференцияларыгар үтүмэн үбү куду анньаллар. Оттон норуоттар икки ардыларынааҕы интеллектуальнай оонньуулар кыайыылааҕар 5 тыһ. доллардаах бирииһи биэрбиттэрэ. Аны туран, компания республикатааҕы оҕолору реабилитациялыыр кииҥҥэ эмиэ көмөлөһөр. Салгыы өссө элбэҕи ааҕа туруохха сөп, холобур, ХИФУ-га именной стипендия эмиэ баар. Соторутааҕыта РФ цифровой сайдыы, сибээс уонна маассабай коммуникация миниистирэ Константин Носков кэлэ сылдьан «Майтона аан дойду саамай бастыҥ компанияларыттан туох да итэҕэһэ суох. Баайдар көмөлөрө суох Ушницкайдар сыччах бэйэлэрин бэйэлэрэ оҥостубуттар, ол ордук сыаналаах. Кинилэр үлэлэрин бүтүн Россияҕа тарҕатыахпыт уонна Ушницкайдар «MуTona» компанияларын бриллиаҥҥа тэҥниибин» диэн турардаах.

Алексей Егорович, Акулина Семеновна миниистир көрсүһүүтүн көрбөтөхтөрө-истибэтэхтэрэ, ону тиэрдээччи мин буоллум. Кинилэр IT-индустрияттан ыраахтар, ордук чугастык ылыммыттара спонсорство буолла. «Этэҥҥэ сылдьан ити курдук дьоҥҥо үбүнэн-харчынан салгыы көмөлөһөллөрө буоллар, өссө үчүгэй буолуо этэ. Үчүгэйи оҥоруу үйэлээх, үтүөнэн эргиллэр» диэн сэрэнэ-сэрбэнэ сиэннэрин алҕаатылар.

* * *

… Үтүө аат үтүө дьыаланы кытта биир тиһиликтээх, уһунтан уһун үйэлээх. Өскө муомалар дьоһун саастаах меценат Ушницкайдарынан киэн туттар эбит буоллахпытына, аны кинилэр сиэннэрэ Алексейдаах Афанасий эбиллэн олорорбут-үлэлиирбит өссө үөрүүлээх буолар. Маны суруйар автор кэпсэтээччилэриттэн туох наҕараадалаахтарын ыйыппытыгар аһара баран туох да наҕараада наадата суох, этэҥҥэ эрэ олорон иһиэххэ диэтилэр. Оттон мин санаам атын соҕус. Билигин олох отуора уларыйан сорох сыаннастар өлбөөдүйдүлэр, ол иһигэр сорох наҕараадалар, бочуоттаах анал бэлиэлэр эмиэ. Дьиҥэр, наҕараадалар – ааттар бааллара наада, киһи үлэтэ-олоҕо бэлиэтэниэхтээх. Ол гынан баран кэнники кэмнэргэ кинилэргэ тиксии ардыгар сэбиэскэй кэмҥэ дефицити үллэриигэ майгынныах курдук. Хомойуох иһин, ааттарга тиксии инники күөнүгэр араас дуоһунастаахтар баһыйаллар, кинилэргэ баҕаларын толороллоругар ааннар аһаҕастар. Оттон сэмэй үтүө үлэһит киһиэхэ муҥ саатар араамата да суох грамота сөп буолуоҕа диэбит курдук. Бу сыыһа. Ушницкайдар курдук үтүө дьон оройуон бочуоттаах олохтооҕо, «Гражданскай килбиэн» кавалера буоллахтарына суобастаах, өйдөөх дьон ордургуохтара суоҕа. Үтүө дьыаланы өрө туппут дьон оҕолоро, сиэннэрэ кинилэр айаннарын суолунан өссө киэҥник хардыылаан истиннэр.

Афанасий ИВАНОВ

Оставить комментарий

Войти с помощью: