Skip to content

АНОНС

Открылся канал нашего портала в Ютубе - Канал «Якутия. Образ будущего»

Дьокуускай үрдүнэн дирисээбил. 1929с.

LZ 127 «Граф Цеппели́н» диэн ааттаах дирисээбил 1928 сыллаахха, Германияҕа оҥоһуллан тахсыбыта. Тоҕус сылы быһа, уопсайа 17200 чаас устата, араас дойдуларынан барыта 590 көтүүнү оҥорбута, 13110 пассажиры уонна 70-ча т. таһаҕаһы таспыта, Атлантическай акыйааны 143 төгүл оттон Чуумпу акыйааны биирдэ быһа охсон айаннаабыта.

Дирисээбил уһуна – 236,6 м, диаметра – 35,5 м, иһигэр 105000 куб.м водород гааһынан толоруллар эбит.

Ити аарыма улахан көтөр аал биһиги Дьокуускай куораппыт үрдүнэн, 1929 сыллаахха атырдьах ыйын 18 күнүн сарсыардатыгар көтөн ааспытын элбэх киһи билбэт буолуохтаах.  Ол туһунан ВВС компания таһаарбыт киинэтиттэн В. Борисов быһа тардыбытын көрүҥ.

Бу ниэмэс дирисээбилэ, тоҕо Сибиир, эбиитин Дьокуускай үрдүнэн көтөн ааспыта уһун-киэҥ сэһэннээх. Онуоха өссө, төһөтө кистэлэҥҥэ хаалбыта биллибэт.

Былыр былыргыттан Россия хоту өттүгэр сытар Муустаах байҕал, киһи үктэнэн көрбөтөх биллибэт сиринэн ааҕыллара. Сайдыы бардаҕын ахсын, дьон ити сири билиэн-көрүөн баҕата күүһүрэн испитэ. Россия сирэ арҕааттан илин диэки киэҥ сиринэн тайаан сытарын быһыытынан, ити куйаары баһылыырга кини ордук интэриэстээҕэ. Ол эрээри наука уонна техника сайдыытын өттүнэн, арҕааҥы дойдулартан улахан хаалыылааҕа. Онон Муустаах байҕал ортотугар улахан бултаах-алтаах, сир баайдаах уонна көмүскэл өттүнэн суолталаах арыылар (острова) көстөр түгэннэригэр, олортон барытыттан матар туруктааҕа. Ол саҕанааҕы сокуон быһыытынан, муора кытылынааҕы дойду биэрэктэн буусканан ытан тиэрдэр сирэ эрэ киниэнинэн ааҕыллара. Аны туран, айанньыттар саҥа сири арыйан баран дьону ол сиргэ олохсуппакка, хаһаайыстыба тэринэн туһаммакка баран хааллахтарына, Россия ити сириттэн эмиэ матар кыахтааҕа.

Оннук буолбатын туһугар, Россия атын кыахтаах дойдулары кытта кыттыһан, анал дуогабардары түһэрсэн саҥа сирдэри баһылыырга сорунар. Хотугу байҕал элбэх өттө мууһунан бүрүллэн турарын быһыытынан, муора хараабыллара элбэх мэһэйи көрсөллөрө. Онон көтөр ааллар, ордук дирисээбил элбэх аэродромнарга түһэн ааспакка, уһуннук көтөр кыахтааҕынан айанньыттары сэргэтэрэ.

Дьэ онон, Россия бу хайысхаҕа Германияны кытта бииргэ үлэлээһини саҕалаабыта. Атын сайдыылаах дойдулар, Германия Бастакы Аан дойдутааҕы сэриигэ хотторуулаах хаалбытын, оттон эдэр Сэбиэскэй Союһу Аан дойду государстволара ситэ-хото билинэ иликтэрин быһыытынан, кинилэри кытта ситим олохтууртан туттуналлара. Ол иһин, ниэмэс капитана Вальтер Брунс уонна Россияны кытта былыргыттан сыһыан олохтообут биллэр айанньыт Нобелевскай лауреат Фритьеф Нансен, кыттыһан ССРС правительствотыгар Арктиканы бииргэ чинчийэргэ этии киллэрэллэр.

Элбэх сыллаах кэпсэтиһии кэнниттэн, саҥа тэриллибит Арктика проблемаларынан комиссията, 1925 сыллаахха маннык түмүккэ кэлбит:

  1. Безусловно, необходимо и с экономической, и с военной точек зрения организовать планомерное трансарктическое сообщение в СССР. 2. Наиболее настоятельно необходимой линией явилась бы линия Амстердам — Ленинград — Якутск — Владивосток, к которой бы примыкала во Владивостоке организуемая японцами и американцами линия на Иокогаму и Сан-Франциско. 3. Организация линии Амстердам— Владивосток, при условии постановки на нее трех «цеппелинов», будет стоить 17 миллионов рублей; эксплуатационные расходы составят 10 миллионов рублей. Итого потребуется 27 миллионов рублей. 4. Ежегодного дохода линия будет приносить 10 миллионов рублей (1 350 000 за перевозку пассажиров и 8 500 000 за перевозку почты). Продолжительность рейса — 4 суток. Линия может быть открыта весной 1927 года

Оттон үбүлээһин өттүнэн:

  1. Наиболее желательно организовать линию исключительно на средства СССР, дабы мы были полными хозяевами ее и дабы «цеппелины» были построены таким образом, чтобы употребление их с военными целями было предусмотрено при самой постройке с максимальной пользой для этого назначения воздушных кораблей. Тов. Горбунов полагает, что 27 миллионов рублей СНК отпустит 2. В случае если бы оказалось невозможным взять на себя все расходы по организации линии, комиссия считает допустимым образование смешанного общества, 51 % капитала коего принадлежало бы СССР, причем собственностью СССР должны были бы являться и два «цеппелина» из трех, обслуживающих линию

Көстөрүн курдук, сөбүлэсиһии коммерческай соҕус хабааннаах эбит. Бэлэмнэнии кэмигэр комиссия баһылыга Н.П.Горбунов транссибирскэй маршрукка сыһыаннаах тэрилтэлэргэ уонна ведомстволарга, ол иһигэр Саха АССР правительтвотыгар, Дальнай Восток крайисполкомугар, Алданзолото тресткэ проект ыыталаабыт.

Ол эрээри, кэпсэтии табыллыбакка, үбүлээһин быһаарыллыбакка, 1926 с. бүтүүтэ ССРС правительствота бу бырайыактан аккаастанарга күһэллибит. Комиссия үлэтэ төһө да тохтообутун иһин, бу хайысхаҕа хамсааһын бара турбут.

1928 сыллаахха Z-127 “Граф Цеппелин” дирисээбил тутуллан бүтэр. Үбүлээччи американец кордөһүүтүнэн айан АХШ сириттэн саҕаланан баран төттөрү эргийэн кэлиэхтээҕэ. Бу сыл атырдьах ыйын 7 күнүгэр, Хуго Эккенер (аллара кини хаартыската) капитаннаах айан саҕаламмыт. Маршрута маннык буолбут: Фридрихсхафен — Ульм — Нюрнберг — Лейпциг — Берлин — Штеттин — Гданьск (Данциг) — Калининград (Кёнигсберг) — Советск (Тильзит) — Вологда — Пермь — устье Иртыша (район Ханты-Мансийска) — устье Нижней Тунгуски (район Туруханска) — Якутск — Аян — Николаевск-на-Амуре — Токио. Ол кэнниттэн Чуумпу акыйаан үрдүнэн: Токио — Сан-Франциско — Лос-Анджелес.

Бу саҕана Б.Н. Воробьев диэн «Аэроарктик» сэбиэскэй группатын президиумун чилиэнэ маннык эппит:

Транссибирский воздушный путь, произведет в сношениях Европы с Дальним Востоком еще больший переворот, чем тот, который имел место в свое время при прорытии Суэцкого канала в сношениях с Восточной Азией и Австралией…

Эта линия нам выгодна лишь при условии, что она будет обслуживаться нашими дирижаблями, с нашей командой, под нашим организационным руководством. Ведь на 3/4 линия эта проходит над советской территорией, и законными выгодами этого мы ни в коем случае не должны поступиться.

Ити баҕа санаа траспорт атын, ордук эрэллээх көрүҥнэрэ сайдан олоххо киирбэтэх.

Кэлин 1931 сыллаахха бу дирисээбил, Ленинградтин саҕалаан баран Карелия, Архангельскай Үрүҥ, Баренцов муоралар үрдүлэринэн көтөн Франц-Иосиф арыытыгар тиийбитэ. Элбэх сыаналаах научнай матырыйаал хомуллубута. Ол эрээри, бу көтүүгэ элбэх өйдөммөт түгэннэр баалларын туһунан суруйаллар. Ол курдук, быстах кэмҥэ радиосибээс быстар кэмигэр, дирисээбил ханан көтөн тиийэн тугу хаартыскаҕа түһэрбитэ биллибэт. Эбиитин төннөрүгэр Ленинградка түһэн ааһыахтааҕын, погода куһаганынан сылтаҕыран түспэккэ, курдары Германия диэки көппүт. Түһэрбит аэрофотосъемкаларын, сырдаабыт аатыран хаалларбатахтар. Кэлин биллибитинэн, бу хаартыскалар Гитлер былааска кэлбитин кэннэ күөрэйэн тахсыбыттар, диэн баар. Онон, бу айаннар дьиҥнээх сыалларынан-соруктарынан, кэлин сэриигэ наада буолар сибидиэнньэлэри хомуйааһын, эмиэ буолуон сөп.

“Граф Цеппелин” дирисээбилгэ сынньанар хос

Ресторана.

Төрдө

 

 

 

 

 

 

 

Один комментарий к статье: “Дьокуускай үрдүнэн дирисээбил. 1929с.

Оставить комментарий

Войти с помощью: