Skip to content

АНОНС

Открылся канал нашего портала в Ютубе - Канал «Якутия. Образ будущего»

Даарыйа эмээхсин өмүрүүтэ.

Арай биирдэ, 5 кылааска үөрэнэбин, балаҕан ыйын ортото, оскуолабыттан түөртүүр саҕана дьиэбэр кэллим. Сайылык ферма, бөһүөлэктэн 4-5 км сир. Ийэм дьүөгэтэ Даарыйа, тарбыйахтарын хомуйан кэлбит уонна бурдук ыһыллан баран хомуллубут буолатыгар уонча хаас түһэн аһыы сылдьалларын көрөн кэлбит. Түргэн үлүгэрдээхтик хомунан 16 калибрдаах саабын ылан онно сүүрдүбүт. Тиийбиппит кырдьык уонча хаас, умсаахтаан, ячмень бурдук сиргэ тохтубутун хомуйан аһыы сылдьаллар эбит. Буола ортотугар, соломотун кэбиспиттэрэ турар, онон сирэйдэнэн хаастарбар чугаһаан ытар былааннанным, буоланы эргийэ көттүбүт. Эмээхсиммин ойуур саҕатыгар хааллардым, бэйэм ол кэбиһиллибит соломоннон сирэйдэнэн тобуктаан сиринэн сыыллар аҥаардаан инним диэкки барабын. Долгуйан, аҕылаан сүрэҕим айахпынан тахсыах курдук. Дьэ тиийэн кэллим, уоскуйан баран саам сомуогун туруоран баран өҥөс гынан көрдүм. Онтум доҕоор биир улахан баҕайы хаас субу көтүөх аҕай моонньо уһаан бөҕө олорор эбит-20 миэтэрэ курдук. Саабын ыллым да хааһым моонньун төрдүн көрөн баран саам элбээрэгин тардан кээстим. Биирдэ өйдөммүтүм бэйэм туспа сиргэ иннибэр саам сытар. Туох да көстүбэт күөх буруо, иһиттэхпинэ туох эрэ мөхсөр тыас иһиллэр. Оччоҕо ботуруонуҥ буруолаах буораҕынан иитиллэр, ол иһин туох да иннигэр көстүбэт. Ойон туран инним хоту ыстаммытым улахан баҕайы көтөр кыната сапсына-сапсына тыыннаах төбөтүнэн хойуоста сылдьар. Туох да толкуйа суох илиибинэн хааһым үрдүгэр түстүм уонна моонньуттан харбаан ыллым, ыытар санаам суох. Дэлби кынатынан сапсыйан, харахпар буор киирэн аны хараҕым тугу да көрбөт буолан хаалла. Эмээхсиммин Даарыйабын ыксаан үөгүлүүбүн: “Кэлэн көмөлөһө оҕус”-диибин, онтум суох… кэлбэт да кэлбэт. Кэмниэ кэнэҕэс кэлэн баран, көмөлөһүөх оннугар хааспынаан сиргэ мөхсө сылдьарбытын көрөн: “Куһаҕан буола сытабыт, туруҥ-туруҥ” дии-дии өттүгүн охсуна-охсуна үөгүү-хаһыы буола-буола эргийэ көтө сылдьар. Саабын аҕала оҕус чугас сытар диэн ыйабын. Син өйүн булан тохтоон уоскуйан саабын аҕалан биэрбитигэр саам уоһунан хааһым төбөтүн чээллээн нэһиилэ өлөрдүм. Дьэ сор, кытаанах балаһыанньа этэ. Аны бүтэн туран сыыспын тэбэнэн-сахсынан дьиэлээһин буолла. Мин саабын кытта, 16 калибр бэйэбиннээҕэр уһун аҥаар илиибэр тутабын-биир илиибэр хааһым, ыарахан. Кыайыам суох диэн хааспын эмээхсиммэр, эн тут диэн биэрэбин. Ылан иннибэр баран иһэн, кыра баҕайы эмээхсиним хааһа сиргэ соһуллан, кыната хайдах эрэ даллах-даллах гынна. Дьэ доҕоор-эмиэ өмүрэн хааспын элээрдэн кээстэ, түспүт сиригэр тиийэн эргийэ сылдьар, өттүгүн охсуна-охсуна: “Абааһы буоллубут, көтөн эрэбит,көтөн эрэбит, киэр гын ыл да ыл ” дии-дии эмиэ эккирии сылдьар. Дьэ сор, баран ыллым, кыйаханным иннибэр бар диэтим. Киэһэлик дэлби сылайан дьиэбитин буллубут, тиийэн ийэбэр үҥүстүм: “Бу, Даарыйа олох көмөлөспөтө, өмүрэн эккирии сылдьар” диэтим. Ону хайыаҕай: “Кэм биһиги буолуохпут”-эрэ диэтэ, өмүрэҕин билэр эбит, мин оҕо ону хантан билиэхпиний. Аҕыйах хонон баран кыра бөһүөлэк сурах садьык туолбут-Успуруон (аҕам аата) Өлүөскэтэ хаас бултаабыт диэн. Аны оскуолабар тиийбитим табаарыстарым хайдах бултаабыппын кэпсээ да кэпсээ диэн үүйэ-хаайа тутуу бөҕө-эмиэ биир кыһалҕа. Аны Өлүөскэ диэн аапын умнан “Хаасчыт” диэн хос аат биэрэ оҕустулар, сылы быһа күлүү-элэк оҥостон сор бөҕөтүн көрдөрдүлэр.
Кэлин улаатан баран, били өмүрэх Даарыйам оҕото Клавдий Иванович- республикаҕа биллэр механизатор-Ленин орденын кавалера буолбута, билигин даҕаны төрөөбүт бөһүөлэгэр олорор, оҕо уруу-сиэн бөҕө, дьоһуннаах ыал аҕата, эһэтэ. Кэлин миигин көрүстэҕинэ:”Өлүөскэ хайдах ийэбинээн кытта хаас бултаабыккытый”-диэн эмиэ кыйахаан, мөҕүллэр этэ.
Бу ахтыы ис хоһооно- Байанай-эһэкээн биэриитэ диэн ис хоһоонноох… Холобур, кыырай халлаанынан соҕуруу көтөн иһэр хаастар, тоҕо биһи буолабытыгар түһэн биэрэн, уончалаах акаары уолу саа тэбэр сиригэр, көтөн хаалбакка киллэрэн ыттаран биэрдилэр. Саабын бардахпына испэр-санаабар Байанайбыттан көрдөһөр этим, баай хара тыаҥ баайыттан туохта эмэ тосхой диэн! Өйдөөҥ, эһэкээн, Байанай биэриитэ баар диэни.

-Өлөксөй-

Оставить комментарий

Войти с помощью: