Skip to content

АНОНС

Открылся канал нашего портала в Ютубе - Канал «Якутия. Образ будущего»

Кырдьаҕастыын көрсүһүү

Косолапый

Быйыл алтынньыга төрөөбүт үөскээбит  дойдубар бултуу бара сылдьан, ыы муннубунан ” кырдьаҕаһы” көрсөн , арыычча тыыммын күрэтэн кэллим. Ол туһунан арыый сиһилии кэпсээтэхпинэ эрэ табыллыыһыбын…

 

Алтынньы  18 күнүгэр  бөһүөлэкпиттэн  7 – 8 көс  ыраах сиргэ түүлээхтии диэн  бардым.  Сарсыарда  сэттэ аҥаар чаас саҕана  сыыр хааһыгар  сири хаһан оҥоһуллубут үүтээммиттэн тахсан, бултуохтаах сирим диэкки хааман истим.  Кустук уонна Сындыыс диэн икки ыттаахпын, биирэ аҕыстаах, иккиһэ – ыт оҕото. Ол иннинэ,  биллэн турар, сиэр быһыытынан, алаадьыннан аал уоппун күндүлээтэҕим, сирбин – дойдубун аһаттаҕым  дии. Ити курдук олус үөрэн – көтөн, сүргэм  көтөҕүллэн. Субу сотору уолум аармыйаттан кэлиэхтээх, онон ” оо, дойдум, сирим – уотум  барахсан, уолум кэлэрин этэҥҥэ көрсөрбөр  күүспэр күүстэ, кыахпар кыахта эбэн биэр… Бэйэлээх бэйэҥ Уолгун туората көрүмэ, барыта этэҥҥэ буоллун…” эҥин диэн киҥинэйэн саҥара испиппин өйдүүбүн.

Биир үрэх сыырын тахсан иһэн, булчуттар сэксэлэрин (балаакаларын оннугар тэлгэппин мастарын) көрөн аастым. Аахайбатым. Бу иһэн, онтон чугас, аны булчуттар холболорун көрдүм. Тайаҕы араҥастаан барбыттар эбит. Чугаһаан кэллим. Көрдөхпүнэ, тайах көхсө, самыыта иҥин көстөр курдук. ” Бу бултарын хайдах хайдах астаабыт  баҕайыларай?” – диэн дьиктиргии санаан, чугаһаан кэллим. Ол кэмҥэ ытарым эмиэ холбоҕо чугаһаан, сытырҕалыы турбуттара. Аҕыйах хаамыылаах сиргэ чугаһаан кэлэн сыныйан көрбүтүм, арай,  холбо үрдүгэр  эһэ кырдьаҕас,  илэ бэйэтинэн тахсан, аһыы турар эбит. Төбөтө холбо иһигэр буолан көстүбэт, көхсө эрэ сүгүллэҥниир. ” Оо, бабат!” – диэн буолла. Ону кытта эһэм хорос гына түстэ. Мин субу, уонча хаамыылаах сиргэ турар буоллаҕым. Төбөбөр ” дьэ, бүттүм!” – диэн санаа чаҕылҕанныы курбуулаата.Куотан төттөрү ыстанаары, сыыһа туттан, умса баран түстүм. Туоһапкабын сүгэ сылдьабын эрээри, буулдьам туспа хараллан сылдьар. Сүгэм, быһаҕым – үрүсээкпэр. Көхсүм сүгэһэрэ тиэрэ баттаабатын диэн, ыйааһынын тэҥнээри, утуйар мөһөөччүкпүн түөспэр иилинэн испитим. Дьэ, ол курдук, сүгэһэр бөҕөлөөх киһи, сиргэ охтон талҕаланан түстүм.

Хаһан ыккардыгар босхоломмутум буолла, сүгэһэрбин барытын ньылбы тутан, сиргэ тамнаан кэбиспиппин. Ол кэннэ, тобуктаабытынан эргиллэ биэрдим. Эһэм субу сүүрэн мардьайан кэллэ. Дьэ, ынырык суол! Миэхэ тиийэрэ адьас икки – үс хаамыы хаалбытын кэннэ, уун – утары көрөн туран хаһыытаан бытарыттым.

Тугу хаһыытаабыппын өйдөөбөппүн, бука, “Пошёл!!!” эҥин диэтэҕим буолуо. Чахчы амырыын хаһыы этэ. Туох кистэлэ кэлиэй, өлөр – тиллэр былдьаһыгар сылдьар киһи  тыа баһа сатарыар, куула тыата куугунуор диэри улаханнык хаһыытаабыт буолуохтаахпын. Эһэм хорус гына түстэ. Хата мин дьолбор, эһэм ырдьыгынаабат да, часкыйбат да этэ. Айаҕын да ата сылдьарын өйдөөбөппүн. Часкыйбытынан кэлбитэ буоллар, бука, куттанан хамсыыр да, саҥарар да кыахпыттан ааһыам этэ. Ити кэмҥэ, хата,  кырдьаҕас ытым эһэни ойоҕолуу сүүрэн кэлэн, үрэн “ньоҥ!” – диэтэ. Эһэ эргиллэ биэрдэ да ыты сырсан ойо турда. Мин ыстанан  тураат, ыһылла сытар туоһапкабын, утуйар мөһөөччүкпүн, үрүсээкпин сөрүү тардан ылаат, сүүрэн кулуһуннуу турбатым дуо!  Хата, киһи бэрдэ, туохпун да хаалларбатах этим.

Иэдээннээх холботтон  сүүрбэччэ хаамыы тэйэппин кытта, аны, ыттарым эһэттэн куотан миэхэ сөрүөстэ биэрдилэр. Ону ол диэбэккэ сүүрэн куһуйа турдум. Хараҕым кырыытынан көрдөхпүнэ, эһэм холботун диэкки баран эрэрэ… Ити курдук тохтообокко сүүрэн, били мааҕын сарсыарда тахсыбыт үүтээммэр ( үс килэмиэтир эрэ курдук этэ) кэллим, ыарахан малларбын хаалларан, кыра ыһык сыыһа ыллым, ол кэннэ бөһүөлэгим диэкки түһэ турдум. Сөп буолуо. баһыыба! Бултаан бүтүллэр!  Ити айылаах кэнниттэн туох киһитэ бултуу сылдьыай!

Уон икки чааһы быһа тохтообокко, сүүрэ – хаама быластаан, атын үүтээҥҥэ кэлэн хоммутум…Атаҕым ноҕуруускаланан иэдэйбит этэ.

Кэлин бөһүөлэгим уолаттара ол эһэ суолун хайан баран: “Дьэ, чахчы дьоллоох киһи эбиккин. Кырдьаҕас эйиэхэ субу сүүрэн кэлбитин, эн охтон ыһыллыбыт суолгун эҥин барытын көрдүбүт. Адьас сии сыспыт эбит. Эбиитин, эһэҥ холкутуйан баран, эн кэннигиттэн суоллаан, үүтээҥҥэр тиийэ сылдьыбыт этэ.  Онно хоно дуу, саһа дуу хаалбытыҥ буоллар “боппуруоскун” быһаарыа хаалбыт”, – диэн кэпсээбиттэрэ.

Дьэ ити курдук дойдубар баран “бултаан” кэллим. Ама да ааспытын иһин, дьулаан суол этэ.  “Онно алгыһым абыраабыта, ийэ сирбиттэн  алҕыы – көрдөһө испэтэҕим буоллар, бу бүгүн манна кэлэн чуопчаара олоруом суох этэ” – дии саныыбын.

 

Сергей Ильин

Сергей Ильин. Дьокуускай

 

Оставить комментарий

Войти с помощью: